Miras bırakanın vefatıyla birden fazla mirasçı varsa tereke malları üzerinde kendiliğinden bir miras ortaklığı oluşur. Bu ortaklık içinde her mirasçının tereke üzerinde elbirliği hakkı bulunur; yani hiçbir mirasçı payını bağımsız olarak tek başına tasarruf edemez. Paylaşma gerçekleşene kadar bu durum sürer. Mustafakemalpaşa gibi hisseli tarım arazilerinin yaygın olduğu ilçelerde bu ortaklık zaman zaman onlarca yıl çözümsüz kalabilmekte ve önemli anlaşmazlıklara zemin hazırlamaktadır.
Diğer mirasçılar malı satmak istemiyor, ne yapabilirim?
Mirasçılar arasında paylaşma konusunda anlaşma sağlanamıyorsa her mirasçı tek başına ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası açabilir. Mahkeme, taşınmazın aynen bölünmesine; bölünmesi mümkün değilse satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verir.
Ortaklığın giderilmesi davası iki taraflı bir davadır; tüm mirasçıların davada yer alması zorunludur. Mirasçılardan birinin ölümü halinde onun mirasçıları da davaya dahil edilmelidir.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'ne göre paydaşlığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi halinde satış bedelinin ne şekilde dağıtılacağının hüküm sonucunda gösterilmesi gerekir. Elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazlarda satış bedeli mirasçılık belgesindeki paylar oranında dağıtılır. Hem paylı hem elbirliği mülkiyetinin bir arada bulunması halinde ise tapudaki ve mirasçılık belgesindeki paylar birlikte gözetilir.
Miras taksim sözleşmesi nedir, nasıl yapılır?
Mirasçılar, mahkemeye başvurmaksızın kendi aralarında anlaşarak terekeyi paylaşabilirler. Bu anlaşmaya miras taksim sözleşmesi denir. TMK m.676 uyarınca bu sözleşmenin geçerli olabilmesi için yazılı şekilde yapılması zorunludur.
Miras taksim sözleşmesi yapılmışsa artık ortaklığın giderilmesi davası açılamaz. Ancak sözleşmeye dayalı olarak tapuda devir yapılmamış ve tescil davası da açılmamışsa mahkeme ortaklığın giderilmesi davasına devam edebilir.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'ne göre miras taksim sözleşmesinin yapılması halinde ortaklığın giderilmesi istenemez. Ancak sözleşmeye dayalı olarak tarafların birbirlerine tapuda rızai ferağ vermediği ve miras taksim sözleşmesine dayalı tescil davası da açılmamışsa mahkemece ortaklığın giderilmesi davasına devam edilmesi gerekir.
Elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete dönüştürülebilir mi?
Evet. TMK m.644 uyarınca bir mirasçı, terekeye dahil mallar üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini sulh hukuk mahkemesinden talep edebilir. Bu yol, paylaşmayı mümkün kılmadan her mirasçının kendi payı üzerinde serbestçe tasarruf edebilmesini sağlar.
Mahkeme diğer mirasçılara çağrıda bulunarak itirazlarını bildirmeleri için süre verir. Elbirliği mülkiyetinin devamını haklı kılacak bir itiraz ileri sürülmez ya da mirasçılardan biri belirlenen süre içinde paylaşma davası açmazsa elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesine karar verilir.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'ne göre TMK m.644 kapsamında elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi talebinde bulunulduğunda sulh hakimi diğer mirasçılara çağrıda bulunarak belirleyeceği süre içinde itirazlarını bildirmeye davet eder. Elbirliği mülkiyetinin devamını haklı kılacak bir itiraz ileri sürülmediği takdirde dönüşüm kararı verilir. Paydaşlardan birinin ölümü halinde mirasçılık belgesi alınarak mirasçıların davaya katılımı sağlanmalıdır.
Ortaklığın giderilmesinde aynen taksim mi, satış mı?
Mahkeme öncelikle taşınmazın aynen bölünmesini değerlendirir. Taşınmazın niteliği, yüzölçümü ve paydaş sayısı gözetilerek aynen bölünmenin mümkün olup olmadığı belirlenir. Tarım arazilerinde asgari parsel büyüklüğü sınırları nedeniyle çoğu zaman aynen bölünme mümkün olmaz; bu durumda satış yoluna gidilir.
- Aynen taksim: Taşınmaz fiziksel olarak bölünerek her mirasçıya ayrı parsel tescil edilir
- Satış yoluyla giderim: Taşınmaz açık artırmayla satılır, bedel mirasçılık belgesindeki paylar oranında dağıtılır
- Paylı mülkiyete dönüşüm: Taşınmaz satılmaz; elbirliği hakları paya dönüştürülerek her mirasçı kendi payı üzerinde tasarruf yetkisi kazanır
Yurt dışındaki mirasçılar ortaklığın giderilmesi davası açabilir mi?
Evet. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları, Türkiye'deki hisseli taşınmazlara ilişkin ortaklığın giderilmesi davalarını vekaletname düzenleyerek avukat aracılığıyla takip ettirebilir. Özellikle Mustafakemalpaşa'daki tarım arazilerinde onlarca yıldır çözümsüz kalan hisseli tapu sorunları bu yolla mahkeme kanalıyla sonuçlandırılabilir.
Mirasçılar arasında anlaşmazlık yaşıyorsanız ya da hisseli tapu sorunuyla karşı karşıyaysanız iletişime geçin.
WhatsApp'ta Danışın