Miras bırakanın vasiyetnamesinde belirlediği tasarrufların hayata geçirilmesi her zaman kendiliğinden gerçekleşmez. Mirasçıların vasiyeti uygulamaktan kaçınması ya da vasiyeti yerine getirme görevlisinin atanmamış olması durumunda vasiyet alacaklısı, vasiyetin tenfizi davası açarak haklarını mahkeme yoluyla elde edebilir.
Bana vasiyet edilen mal verilmiyor, ne yapabilirim?
Vasiyetname açılıp okunmuş, iptal süresi geçmiş ve mirasçılar yine de vasiyet edilen malı teslim etmiyorsa vasiyetnamenin tenfizi davası açma hakkınız vardır. Bu dava, vasiyet alacaklısının mirasçılara karşı açtığı kişisel bir istem davasıdır.
Vasiyet alacaklısı, miras bırakanın külli halefi değil cüzi halefidir. Bu nedenle vasiyet edilen mal üzerindeki mülkiyeti doğrudan kazanamaz; ancak vasiyetin tenfizi yoluyla tescil sağlanabilir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'ne göre vasiyet alacaklısı miras bırakanın külli halefi olmayıp cüzi halefidir; bu nedenle vasiyet olunan mal üzerinde doğrudan hak kazanması mümkün değildir. Vasiyet alacağı miras bırakanın ölümüyle doğar. Vasiyet alacaklısı, kendisine vasiyet edilen şey üzerindeki mülkiyet hakkını ancak vasiyetin yerine getirilmesi (tenfizi) yoluyla kendi adına tescil sağlanması sonucunda kazanır.
Vasiyetnamenin tenfizi davası kime karşı açılır?
TMK m.600 uyarınca vasiyet alacaklısı, vasiyetin yerine getirilmesi talebini şu sırayla ileri sürebilir:
- Vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmışsa — ona karşı
- Görevli atanmamışsa — yasal veya atanmış mirasçılara karşı
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'ne göre yasal mirasçılar miras bırakanın külli halefi olarak, onun ölümüyle mirasa konu tüm mal varlığını hiçbir işleme gerek kalmaksızın bir bütün halinde kazanırlar. Bu nedenle yasal mirasçılar, miras bırakanın ölümüyle vasiyet alacaklılarına karşı vasiyet borçlusu konumuna girer. TMK m.600 gereğince vasiyet alacaklısı yalnızca yasal mirasçılara karşı alacak hakkını ileri sürebilir.
Vasiyetin tenfizi davası ne zaman açılabilir?
Vasiyetnamenin tenfizi davası ancak vasiyetnamenin usulünce açılıp okunmasının ardından, iptal davası açma süresi olan bir yıllık hak düşürücü sürenin geçmesiyle — yani vasiyetname kesinleştikten sonra — açılabilir. Vasiyetname henüz kesinleşmeden açılan tenfiz davasında erken karar verilmesi bozma sebebi oluşturmaktadır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'ne göre vasiyetnamenin tenfizi ve buna bağlı tapu iptal ile tescil davası; vasiyetnamenin açılıp okunduğu, itiraza uğramadan ya da itirazların reddedilmesiyle kesinleştiğine dair tespitten sonra açılabilir. Vasiyetname kesinleşmeden ve infaz edilebilir olmadan tenfiz kararı verilmesi isabetsizdir.
Vasiyeti yerine getirme görevlisi kimdir, nasıl atanır?
Miras bırakan, vasiyetnamesinde bir veya birden fazla kişiyi vasiyeti yerine getirme görevlisi olarak atayabilir. Bu kişinin görevi, vasiyetnamede belirlenen tasarrufların eksiksiz yerine getirilmesini sağlamaktır.
Önemli bir husus şudur: mahkemenin re'sen vasiyeti yerine getirme görevlisi atama yetkisi yoktur. Bu görevli yalnızca miras bırakan tarafından vasiyetnamede atanabilir. Miras bırakan böyle bir atama yapmamışsa mahkeme kendiliğinden görevli atayamaz.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'ne göre miras bırakan vasiyetnamesinde vasiyeti yerine getirme görevlisi atamamışsa sulh hakiminin görevli ataması yasal olarak mümkün değildir. Mahkemenin re'sen vasiyeti yerine getirme görevlisi atama yetkisi bulunmamaktadır. Vasiyeti yerine getirme görevlisi ancak vasiyetçi tarafından atanabilir.
Vasiyet alacaklısı hangi taleplerde bulunabilir?
TMK m.600/3 uyarınca vasiyet alacaklısı, yükümlülüğünü yerine getirmeyen vasiyet yükümlüsüne karşı şu talepleri ileri sürebilir:
- Vasiyet edilen malın teslimini
- Vasiyet edilen hakkın devrini
- Vasiyet konusu bir davranışsa, bunun yerine getirilmemesinden doğan zararın giderilmesini
Taşınmaz vasiyet edilmişse tenfiz davası sonucunda tapu kaydının vasiyet alacaklısı adına tescili talep edilir.
Vasiyetnamenin açılması süreci nasıl işler?
Miras bırakanın vefatından sonra vasiyetname, sulh hukuk mahkemesine teslim edilir. Mahkeme vasiyetnameyi açarak ilgilileri dinleme fırsatı tanır ve mirasçılara kendileriyle ilgili kısımların onaylı birer örneğini tebliğ eder. Vasiyetnamede vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmışsa sulh hakimi bu görevi kendisine bildirir.
Size vasiyet edilen mal teslim edilmiyorsa ya da vasiyetin icrası konusunda anlaşmazlık yaşıyorsanız iletişime geçin.
WhatsApp'ta Danışın